ⓛⓞⓥⓔ Sovereignty owned by people

นิธิ เอียวศรีวงศ์  มติชนรายสัปดาห์  วันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2552 ปีที่ 29 ฉบับที่ 1505

พลเอกสมเจตน์ บุญถนอมให้สัมภาษณ์มติชนว่า หากเมืองไทยมีชนชั้นกลางสัก 70-80% ประชาธิปไตยก็จะไปได้ (โดยท่านไม่ต้องออกมาช่วยเขาทำรัฐประหาร?)

ถ้ามองในบริบทของโลก ผมคิดว่าท่านพูดช้าไปประมาณ 150 ปี แต่มองในบริบทของไทยก็นับว่ายังทันสมัยอยู่ แม้ว่าในเมืองไทยพูดเรื่องนี้กันมาไม่ต่ำกว่า 75 ปีแล้วก็ตาม

ประชาธิปไตยแบบตะวันตกซึ่งเราใช้เป็นแม่แบบนั้น ที่จริงแล้ว เป็นการปกครองของอภิสิทธิ์ชน ถ้าเอากรีกเป็นต้นกำเนิด เอเธนส์ให้สิทธิทางการเมืองเฉพาะแก่เสรีชน ซึ่งหมายความถึงคนจำนวนน้อยที่เป็นเจ้าของทรัพย์สินและเป็นผู้ชาย จนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 19 อังกฤษก็ยังให้สิทธิลงคะแนนเสียงเลือกตั้งแก่ผู้เสียภาษีทรัพย์สินและผู้ชายเท่านั้นเหมือนกัน... และแน่นอนว่าเป็นคนส่วนน้อยของสังคม

ท่ามกลางการต่อสู้เรียกร้องสิทธิทางการเมืองที่เท่าเทียมของคนที่ถูกผลักไปอยู่ชายขอบ จะให้เหตุผลแก่อภิสิทธิ์นี้อย่างไร จะบอกว่าอั๊วเป็นเจ้าของประเทศมากกว่าลื้อก็ไม่ได้ เพราะขัดกับสำนึกความเป็นพลเมืองของชาติซึ่งอภิสิทธิ์ชนปลุกเร้าขึ้นมาเองในช่วงนี้เหมือนกัน

คำตอบที่ฟังเข้าท่ากว่าซึ่งอภิสิทธิ์ชนใช้ก็คือ อั๊วมีการศึกษาดีกว่าลื้อ จึงอยู่ในฐานะที่จะตัดสินชะตากรรมของบ้านเมืองได้ดีกว่าลื้อ

นักเรียนไทยที่ไปเรียนยุโรปในช่วงนี้ รับเอาคำตอบนี้มาปรับใช้ในเมืองไทย น่าประหลาดที่ทั้งฝ่ายราชาธิปไตยและประชาธิปไตยต่างปรับใช้ตรงกัน นั่นคือ สิทธิทางการเมืองนั้นต้องสงวนไว้แก่คนมีการศึกษาเท่านั้น

พระราชนิพนธ์ใน ร.6 หลายชิ้น จำลองภาพของระบอบประชาธิปไตยในเมืองไทยที่ยังไม่ "พร้อม" ว่า คือการโต้เถียงขัดแย้งกันด้วยเรื่องไร้สาระ โดยตัวแทนประชาชนซึ่งได้รับเลือกตั้งเพราะมีเงินมาก และด้วยเหตุดังนั้นจึงไม่ใช่ไทยแท้ หากเป็นคนจีนหรือลูกจีน โดยนัยะก็คือองค์กรปกครองอย่างนี้ย่อมนำบ้านเมืองไปสู่หายนะ

แน่นอนว่า คนที่ควรบริหารบ้านเมืองนั้น นอกจากต้องมีการศึกษาแล้ว ยังควรเป็นสุขุมาลชาติ (ผู้มีกำเนิดอันละเอียดอ่อน) ด้วย

คณะราษฎรไม่เห็นว่าสุขุมาลชาติเป็นคุณสมบัติสำคัญ แต่เห็นพ้องว่า การศึกษามีความสำคัญ ดังนั้น จึงกำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญฉบับแรก (ซึ่งฝ่ายเจ้ามีส่วนร่วมร่างขึ้น) ว่า ก่อนที่ประชาชนเกินครึ่งจะได้รับการศึกษาตามเกณฑ์ สภาผู้แทนราษฎรจะประกอบด้วยสมาชิกที่มาจากการแต่งตั้งครึ่งหนึ่ง... เป็น "การเมืองใหม่" ที่มีอายุ 77 ปีเข้าไปแล้ว

หลักการข้อนี้ไม่เคยเสื่อมถอยไปในประชาธิปไตยไทย ตราบจนกระทั่งรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2540 กล่าวคือ ในสภาผู้แทนราษฎรอาจไม่มี ส.ส.ที่มาจากการแต่งตั้งเลย แต่มีก็จะมีวุฒิสภาหรือพฤติสภาซึ่งมาจากการแต่งตั้งคอยถ่วงดุลอยู่เสมอ แต่ครั้นรัฐธรรมนูญฉบับนั้นถูกฉีก หลักการข้อนี้ก็กลับมาในวุฒิสภาของรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2550 อีก

ผมจึงบอกว่า ความคิดของท่านพลเอกสมเจตน์นั้นทันสมัยในเมืองไทย แม้ว่าล้าสมัยในโลก

อย่างไรก็ตาม หลักการข้อนี้เป็นหลักการที่คานธีและผู้นำกู้ชาติอินเดียไม่เชื่อถือ อินเดียให้สิทธิทางการเมืองที่เท่าเทียมแก่พลเมืองของตนนับตั้งแต่ได้รับเอกราช ทั้งๆ ที่ในตอนนั้น กว่าครึ่งของพลเมืองอินเดียอ่านหนังสือไม่ออก

และจนถึงทุกวันนี้ ประชาธิปไตยอินเดียก็ยังทำงานได้ดี (อย่าคิดว่าเป็นมรดกทางการเมืองของอังกฤษ เพราะประชาธิปไตยทำงานไม่ได้เอาเลยในอดีตอาณานิคมอังกฤษอีกมาก เช่น ปากีสถาน, แอฟริกาใต้สมัยแบ่งแยกผิว หรือในโรดีเชีย-แซมเบีย เป็นต้น) ประชาธิปไตยอินเดียจึงพิสูจน์ว่า การศึกษาไม่ใช่เงื่อนไขที่ขาดไม่ได้ของประชาธิปไตย

ยิ่งกว่านี้ เมื่อเราเอาการศึกษาไปผูกติดไว้กับชนชั้นกลาง นัยะก็คือ การศึกษามีความหมายเฉพาะการศึกษาในระบบ ซึ่งชนชั้นกลางมักได้รับสูงกว่าคนอื่น ออกจะเป็นการให้ความหมายแก่การศึกษาที่แคบไปหน่อย

นอกจากนี้ ก็ไม่ค่อยชัดเจนนักนะครับว่า ความรู้ที่ได้จากการศึกษาในระบบนั้นจะทำให้คนชั้นกลางตัดสินใจทางการเมืองได้อย่างฉลาดแหลมคมขึ้นอย่างไร

เช่น ถ้ารู้กฎแรงโน้มถ่วงแล้วจะทำให้รู้ได้อย่างไรว่า ควรซื้อหรือเช่ารถเมล์ดี

แท้จริงแล้ว ความหมายที่แท้จริงของการศึกษาคือการเรียนรู้ คนเราเรียนรู้ได้โดยไม่จำเป็นต้องผ่านระบบการศึกษา และในความเป็นจริง ผู้คนเรียนรู้อะไรมากมายจากชีวิตของตนเอง แค่ดูทีวีก็ได้เรียนรู้อะไรเยอะแยะ ทั้งที่จริงและไม่จริง ทั้งที่ได้เรื่องและไม่ได้เรื่อง เช่นเดียวกับสนทนากับผู้อื่น, ไปวัดฟังธรรม, ดูคอนเสิร์ต, จีบแฟน ฯลฯ

คนที่ผ่านการศึกษาในโรงเรียนก็เรียนรู้จากชีวิตจริงของตน มากเสียยิ่งกว่าในห้องเรียนเสียอีก

ปัญหาก็คือ คนต้องเรียนรู้อะไรจึงจะทำให้เป็นผู้ใช้สิทธิ์ทางการเมืองได้อย่างเหมาะสมกับพลเมืองของระบอบประชาธิปไตย

คำตอบตรงไปตรงมาคือเรียนรู้ความเชื่อมโยงของสิ่งต่างๆ ในโลกครับ คือรู้ว่าทำอย่างนี้แล้ว จะไปกระทบถึงคนอื่นและอะไรอื่นอย่างไรบ้าง และที่สำคัญที่สุดคือกระทบถึงตัวและเครือข่ายความสัมพันธ์ของตัวอย่างไร

ที่ผมเรียกว่าเครือข่ายความสัมพันธ์ในที่นี้ มีความหมายทั้งในเชิงรูปธรรมและนามธรรม เพื่อนฝูงญาติพี่น้องหรือชุมชนก็คือเครือข่ายที่เป็นรูปธรรม แต่สำนึกถึงกลุ่มที่ใหญ่กว่านั้น เช่น จังหวัดของตัว, ชาติของตัว หรือมนุษยชาติทั้งโลก เป็นเครือข่ายเชิงนามธรรม

อย่านึกนะครับว่า คนที่ไม่ผ่านการศึกษาในระบบคิดถึงเครือข่ายเชิงนามธรรมไม่เป็น คนไทยโบราณมีสำนึกเต็มเปี่ยมถึงโลกของชาวพุทธ ที่มีกำเนิดในลังกา-เมืองมอญ และข้ามไปจนถึงลาวและเขมรว่า เป็นกลุ่มทางสังคมที่ตัวสังกัดอยู่ด้วย ทั้งๆ ที่คนไทยโบราณไม่เคยผ่านโรงเรียนเลย

คนอินเดียที่อ่านหนังสือไม่ออก ก็มีสำนึกถึงเครือข่ายเชิงนามธรรมได้เหมือนกัน เช่นสำนึกใน "กลุ่ม" ภาษาเดียวกัน เป็นต้น

ผมไม่ปฏิเสธนะครับว่า คนเราไม่ได้เรียนรู้อย่างอิสระเสรี แต่ทุกคนต่างเรียนรู้อยู่ภายใต้ความคิดครอบงำบางอย่างทั้งนั้น (ซึ่งนักวิชาการเรียกว่า "วาทกรรม" -ไม่ได้แปลว่าคำพูด) ฉะนั้น เราจึงเรียนรู้อะไรภายใต้การกำกับของความคิดครอบงำในวัฒนธรรมของเราเสมอ เช่น คนไทยเรียนรู้ความเชื่อมโยงทางสังคมภายใต้การยอมรับถึงความไม่เท่าเทียมกันของมนุษย์ เป็นต้น

ถามว่า การศึกษาในระบบปลดปล่อยคนจากความคิดครอบงำได้กระนั้นหรือ? คำตอบกลับเป็นตรงกันข้ามเลยทีเดียว การศึกษาในระบบของไทยคือการปลูกฝังความคิดครอบงำ (อีกชุดหนึ่ง) ให้ฝังรากแน่นแฟ้นจนถ่ายถอนได้ยากด้วยซ้ำ ไม่เฉพาะแต่ความคิดครอบงำทางการเมืองเท่านั้นนะครับ แต่รวมถึงความคิดครอบงำทางสังคม, เศรษฐกิจ, วัฒนธรรม หรือแม้แต่ทางวิชาการด้วย

และความคิดครอบงำหลายอย่างที่ปลูกฝังกันในโรงเรียนนั้นเป็นปฏิปักษ์กับประชาธิปไตยด้วยซ้ำ

การศึกษาในระบบจึงไม่เป็นเหตุผลที่จะสนับสนุนให้สิทธิทางการเมืองในระบอบประชาธิปไตยของใครมีมากกว่าใคร ประชาธิปไตยจะไปได้หรือไม่จึงไม่ขึ้นอยู่กับจำนวนของชนชั้นกลางแต่อย่างไร

นอกจากนี้ ใครคือชนชั้นกลางครับ คำนี้นิยามยากในทางวิชาการ ซ้ำยังยากขึ้นไปอีกเมื่อไปผูกกับประชาธิปไตย

ประชากรส่วนใหญ่ในประเทศประชาธิปไตยเวลานี้คือแรงงาน ถือว่าเป็นคนชั้นกลางหรือไม่? อย่าลืมนะครับว่าแรงงานมักอยู่ในเขตเมือง ได้รับข้อมูลข่าวสารหนาแน่น และมักมีวิถีชีวิตหรืออย่างน้อยมีความฝันว่าจะมีวิถีชีวิตเหมือนคนมีฐานะดีในเมือง หรือคนชั้นกลางอื่นๆ นั่นเอง ทั้งมีสำนึกทางการเมืองที่แหลมคม เพราะต้องปกป้องผลประโยชน์ของตนเอง ด้วยการเคลื่อนไหวทางการเมือง

ถ้าถือว่าแรงงานคือคนชั้นกลาง ปัจจุบันส่วนใหญ่ของคนไทยคือแรงงานครับ ทั้งในภาคอุตสาหกรรมและบริการ และควรรวมถึงเจ้าของธุรกิจรายย่อย เช่นขายกล้วยปิ้งด้วย

ในทำนองเดียวกัน ส่วนใหญ่ของเกษตรกรไทยเวลานี้ทำเกษตรเชิงพานิชย์ หมายความว่าผลประโยชน์ของเขาผูกพันอยู่กับการจัดสรรทรัพยากรของรัฐอย่างแยกไม่ออก แม้จำนวนมากยังยากจนอยู่ แต่ก็มีสำนึกเต็มเปี่ยมว่า การจัดสรรทรัพยากรซึ่งปรากฏในรูปนโยบายสาธารณะย่อมกระทบถึงเขาอย่างแน่นอน

คุณสมบัติเช่นนี้คือ คุณสมบัติทางการเมืองที่เราคาดหวังจากชนชั้นกลางไม่ใช่หรือ? ถ้าเช่นนั้น เกษตรกรส่วนใหญ่ของไทยได้กลายเป็นชนชั้นกลางไปแล้ว

ในความเป็นจริง เมืองไทยเวลานี้อาจมีชนชั้นกลางมากกว่า 70-80% แล้ว การชุมนุมของคนเสื้อแดง ก็เป็นการชุมนุมทางการเมืองของชนชั้นกลางเหมือนกัน

ผมคิดว่าปัญหาของพลเอกสมเจตน์และของกลุ่มคนเสื้อเหลืองอยู่ที่ ไม่ยอมรับความเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย ยังพยายามจะหวงแหนอภิสิทธิ์ทางการเมืองไว้กับคนจำนวนน้อยในนามของประชาธิปไตยแบบไทยเหมือนเดิม

นี่เป็นความพยายามที่เป็นไปไม่ได้เสียแล้ว ความวุ่นวายทางการเมืองที่เกิดขึ้น เป็นผลมาจากความพยายามที่เป็นไปไม่ได้นี้ ปัญหาที่คนเหล่านี้ควรคิดก็คือ จะผนวกเอาคนแปลกหน้าจำนวนมหึมาเหล่านี้เข้ามาในกระบวนการประชาธิปไตยได้อย่างไร โดยไม่ขยายโอกาสให้นักการเมืองขี้ฉ้อใช้ความเปลี่ยนแปลงของสังคมตรงนี้ เข้าไปฉ้อโกงได้ถนัดมือขึ้น

แต่การตั้งหน้าตั้งตาปฏิเสธคนแปลกหน้า ด้วยการรัฐประหารก็ดี ด้วยการชุมนุมกดดันทางการเมืองอย่างผิดกฎหมายก็ดี รังแต่จะนำไปสู่ความวุ่นวายมากขึ้น จนเกินกว่าพลังของสังคมไทยจะรับได้ในวันหนึ่ง

หน้า 25

ที่มา ; http://www.nidambe11.net/ekonomiz/2009q2/2009june19p5.htm สืบค้นวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ.2552

ข้อเสนอ ใจ อึ๊งภากรณ์ เรียกร้องเสื้อแดง สู่ขบวนการเคลื่อนไหวมืออาชีพ ตั้งพรรคแดงให้เข้มแข็งและเป็นอิสระนอกรัฐสภา

ทุกวันนี้คนเสื้อแดงกำลังรบกับอำนาจ “นอกระบบ นอกรัฐธรรมนูญ หรือนอกกรอบกติกาประชาธิปไตย” หรือที่เราเรียกกันว่า “อำมาตย์” ดังนั้นเราต้องร่วมกันทำความเข้าใจว่า อำนาจอำมาตย์ มีองค์ประกอบอะไรบ้าง ซึ่งแปลว่าเราต้องมาศึกษาเรื่อง “รัฐ”
 
“รัฐ” คือองค์กรปกครองประเทศในยุคสมัยนี้ ที่สำคัญคือ มันมากกว่าแค่ ‘รัฐบาล’ และ ‘รัฐสภา’ อย่างที่เลนิน หรือนักมาร์กซิสต์อื่นๆ เคยอธิบาย มันประกอบไปด้วย ทหาร (ชั้นสูง) ตำรวจ (ชั้นสูง) ศาล คุก และข้าราชการ(ชั้นสูง) เราอาจรวมองค์มนตรีและประมุขแห่งรัฐเข้าไปด้วย และกลุ่มคนเหล่านี้มีอิทธิพลในการคุมสื่อ องค์กรศาสนา และระบบการศึกษาอีกด้วย
 
นอกจากนี้ในหมู่คนที่เราอาจเรียกรวมๆ ว่าเป็น “ชนชั้นปกครอง” เรายังต้องรวมนักธุรกิจนายทุนรายใหญ่ๆ ทั้งๆ ที่นายทุนเอกชนไม่ใช่ส่วนหนึ่งของรัฐ แต่ที่สำคัญเขาใช้อำนาจเศรษฐกิจการเงินของเขาในการกำหนดทิศทางการทำงานของรัฐได้ รัฐจึงไม่เป็นกลาง และไม่ใช่ของประชาชน และอย่าลืมว่า เวลาเราพูดถึงนายทุนในไทย มันรวมนายพลที่สะสมทุนผ่านการคอร์รัปชั่น รวมถึงทรัพย์สินส่วนกษัตริย์ด้วย เพราะศักดินาเก่าแปรรูปไปเป็นนายทุนตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5
 
“รัฐ” จึงถือได้ว่าเป็นเครือข่ายของคนชั้นสูงที่มีเส้นสายสัมพันธ์ ทั้งในด้านส่วนตัวมิตรสหายเครือญาติ และในด้านผลประโยชน์ร่วม ซึ่งทำให้เขาร่วมมือกันในการทำงาน ทั้งๆ ที่อาจมีการทะเลาะกันเถียงกันบ้าง นี่คือระบบอุปถัมภ์ “ร่วมกันกิน” และที่เป็นอันตรายต่อประชาธิปไตย เพราะอะไร?
 
เราจะสังเกตเห็นว่า “รัฐ” มีทั้งส่วนที่อาจมาจากการเลือกตั้ง เช่น รัฐบาลและรัฐสภาในสังคมที่เป็นประชาธิปไตย และอีกส่วนซึ่งใหญ่กว่าที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งเลย เป็นกลุ่มคนและสถาบันที่มีอำนาจนอกกรอบรัฐธรรมนูญและกติกาประชาธิปไตยแท้ อำนาจอำมาตย์จึงมีอยู่เสมอ ไม่ว่าจะเป็นไทย สหรัฐ อังกฤษ ญี่ปุ่น จีน สแกนดีเนเวีย หรืออินเดีย....
 
ประเด็นที่เราต้องตีให้แตกคือ เราจะกดทับอำนาจอำมาตย์ในระยะสั้น เพื่อไม่ให้ละเมิดประชาธิปไตยมากเกินไป แล้วในระยะยาวเราจะกำจัดมันให้หมดไปอย่างไร
 
ถ้าเปรียบไทยกับยุโรปตะวันตก จะเห็นว่าในยุโรป อำนาจประชาชนกดทับอำนาจอำมาตย์ไปได้บ้างในระยะสั้น จึงไม่สามารถเข้ามาแทรกแซงประชาธิปไตยเท่ากับประเทศไทย
 
ข้อสรุปสำคัญจากการวิเคราะห์แบบนี้คือ การเลือกตั้งอย่างเดียว ไม่เพียงพอที่จะลดอำนาจอำมาตย์ได้ ซึ่งเราเห็นในกรณีความไร้อำนาจของรัฐบาลพลังประชาชนเมื่อปีที่แล้ว และการแก้รัฐธรรมนูญไม่เพียงพอที่จะลดอำนาจอำมาตย์ด้วย เพราะอำนาจเขาอยู่นอกกรอบรัฐธรรมนูญ
 
เมื่อเราเข้าใจตรงนี้ ข้อเสนอให้กาช่องไม่เลือกใคร (No Vote) ของ อ.ชูพงษ์ ถี่ถ้วน ไม่มีน้ำหนักหรือเหตุผลเพียงพอ เพราะมีคำถามตามมาว่ ามันจะทำให้คนเสื้อแดงเข้มแข็งอย่างไร? มันให้ความสำคัญกับการเลือกตั้งมากเกินไป และถ้ากาช่องไม่เลือกใครแล้วกลับบ้าน...หลังจากนั้นทำอะไรต่อ? อย่าลืมว่า อ.ชูพงษ์เคยอยู่กับ อ.ประเสริฐ ทรัพย์สุนทร ซึ่งเป็นอดีตคอมมิวนิสต์ที่ไปจับมือกับทหาร และหน้าที่ของกลุ่มอาจารย์ประเสริฐในอดีตและปัจจุบัน คือการสร้างความสับสนในขบวนการประชาชนเพื่อแสดงความจงรักภักดีกับทหารและกษัตริย์ในที่สุด
 
ในระยะสั้น เราจะใช้อะไรเป็นเครื่องมือในการลดอำนาจอำมาตย์ที่อยู่นอกกรอบรัฐธรรมนูญหรือกรอบกติกาประชาธิปไตย? อำนาจที่สำคัญคืออำนาจมวลชนผู้รักประชาธิปไตย คนเสื้อแดงนั้นเอง มันหมายความว่าคนเสื้อแดงต้องเปลี่ยนจากผู้ที่เคยไปลงคะแนนเสียงแล้วกลับบ้าน ไปสู่คนที่เคลื่อนไหวอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นแล้ว แต่ยังไม่สมบูรณ์ ถ้าจะให้สมบูรณ์มากขึ้น เราต้องทำอะไร?
 
ต้องมีการสร้างพรรคเสื้อแดง จากกลุ่มคนเสื้อแดงเอง ซึ่งจะต่างจากพรรคที่นักการเมืองสร้างจากบนลงล่าง เราทุกคนต้องพัฒนาตนเองเป็นนักการเมืองและนักวิชาการของประชาชนผู้รักประชาธิปไตย เราต้องเคลื่อนไหวทางการเมืองนอกรัฐสภาในทุกเรื่องที่เป็นประโยชน์กับคนจนและพลเมืองธรรมดา เช่น ปัญหาวิกฤตเศรษฐกิจ และปัญหาการเลือกปฏิบัติหรือการเอารัดเอาเปรียบทั้งหลาย ซึ่งล้วนแต่ผูกพันกับประชาธิปไตย
 
อย่าลืมว่าอำมาตย์ขโมยประชาธิปไตย เพราะเขาเสียประโยชน์ทางเศรษฐกิจ ‘พรรคแดง’ ต้องเรียกร้องให้มีรัฐสวัสดิการถ้วนหน้า ครบวงจร ผ่านการเก็บภาษีจากคนรวยและการกระจายรายได้
 
พรรคแดงต้องเข้าไปช่วงชิงความคิดในขบวนการสหภาพแรงงาน เพราะขบวนการนี้มีอำนาจพิเศษคืออำนาจต่อรองที่มาจากการนัดหยุดงาน รัฐและอำมาตย์จะได้ผลกระทบถ้ามีการนัดหยุดงาน เราไม่ควรปล่อยให้พันธมาร ขยายการเมืองในสหภาพแรงงานฝ่ายเดียว
 
พรรคแดงต้องเข้าไปจัดตั้งและพยายามให้ความคิดกับนักศึกษา ซึ่งเป็นหนุ่มสาวไฟแรงที่สนใจความคิด และในขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมอื่นๆ เช่นขบวนการสิทธิสตรี ขบวนการต้านโรงไฟฟ้า ขบวนการสิทธิคนรักเพศเดียวกัน ขบวนการคนพิการ หรือขบวนการคนชนเผ่า หรือชนกลุ่มน้อย อย่าปล่อยให้เอ็นจีโอเหลืองๆ มีอิทธิพลในขบวนการเหล่านี้ฝ่ายเดียว
 
เราต้องไม่หลงเชื่อว่าเราจะแทรกเข้าไปในกลุ่มคนชั้นสูงเพื่อเอาเขามาเป็นพวกได้ เพราะผลประโยชน์ของอำมาตย์ตรงข้ามกับผลประโยชน์ประชาชน นั้นคือสาเหตุที่อำมาตย์เกลียดประชาธิปไตย เขาไม่ได้ “หลงผิด” เขาปกป้องผลประโยชน์เขาต่างหาก ดังนั้นต้องเน้นกลุ่มคนที่ไม่ใช่ผู้ใหญ่ รัฐ หรือนายทุนใหญ่ เพื่อให้ประชาชนเป็นใหญ่ในแผ่นดิน และเพื่อบังคับให้มีการลดอิทธิพลของอำมาตย์ในสังคม
 
หลายคนอาจคิดว่ามันคงเป็นเรื่องใหญ่ ใช่เลย มันเป็นเรื่องใหญ่ แต่ไม่ได้แปลว่าเสื้อแดงในประเทศไทยทำไม่ได้ เพราะเราไม่ด้อยกว่าใครในประเทศอื่น การตั้งพรรคแดง การที่พรรคแดงสร้างหรือนำขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคม เป็นเรื่องสำคัญ เรารอให้คนอื่นทำแทนไม่ได้ พรรคเพื่อไทยอ่อนแอมาก และไม่ว่า ส.ส.บางคนของเพื่อไทยจะดีแค่ไหน เขาจะไม่มีพลังหนุนช่วยเขา ถ้าเราไม่สร้างขบวนการเสื้อแดงให้เข้มแข็งและอิสระนอกรัฐสภา
 
อำนาจอำมาตย์ที่เป็นอำนาจนอกกรอบรัฐธรรมนูญ อาศัยสองขาคือ (1) ความรุนแรง/การปราบปราม และ (2) การสร้างภาพความชอบธรรมเพื่อครองใจประชาชน
 
ส่วนแรกเขาได้เปรียบเรา แต่ถ้าเราผูกมิตรกับทหารระดับล่างที่เป็นลูกหลานประชาชน มันก็จะช่วยลดอำนาจตรงนี้ แต่ส่วนที่อำมาตย์อ่อนแอที่สุดคือในส่วนการสร้างความชอบธรรมเพื่อครองใจประชาชน ดังนั้นภารกิจหลักของเราชาวเสื้อแดง คือการโต้เถียงกับความคิดของอำมาตย์ในทุกเวที เราต้องกล้าเถียงว่า ทำไมต้องมีประชาธิปไตยแท้ ทำไมทุกตำแหน่งสาธารณะในสังคมต้องมาจากการเลือกตั้ง ทำไมไม่ควรมี “สูง-ต่ำ” พลเมืองทุกคนต้องเท่าเทียมกัน ทำไมรัฐบาลแย่ในการแก้วิกฤตเศรษฐกิจ ทำไมต้องมีระบบยุติธรรม ไม่ใช่สองมาตรฐาน ทำไมคนจนเป็นผู้สร้างชาติ ไม่ใช่ภาระหรือผู้ที่ควรถูกขูดรีดเอารัดเอาเปรียบ ฯลฯ เป็นต้น
 
เราสามารถและจำเป็นที่จะต้องชนะอำนาจอำมาตย์เพื่อสร้างประชาธิปไตยและให้ประชาชนเป็นใหญ่ แต่มันไม่ใช่เรื่องที่จะเกิดจากแค่การเลือกตั้ง มันเป็นสงครามทางการเมืองที่สำคัญ และบังคับให้เราชาวเสื้อแดงแปรตัวเป็นมืออาชีพ

ที่มา : http://www.prachatai.com/journal/2009/06/24509 

มนุษย์รับรู้ เข้าใจอะไรได้ผ่านภาษา แต่ภาษาเป็นเครื่องมือที่สามารถสื่อ “ความหมาย” (meaning) มากกว่าสื่อ “ความจริง” (fact) และมันตลกตรงที่ว่าขณะที่มนุษย์สามารถใช้ภาษาเพียงสื่อความหมาย แต่เขากลับคิด หรือเชื่อ (อย่างเอาเป็นเอาตาย) ว่าตนเองกำลังสื่อความจริง

ความเชื่อที่ว่าตนเองสามารถใช้ภาษาสื่อความจริง ทำให้มนุษย์รู้สึกอย่างสามัญว่าตนมีอำนาจเหนือภาษา สามารถ “ใช้” ภาษาสื่อโน่นนี่ตามที่ตนต้องการได้ทุกอย่าง แต่ทว่าภาษากลับเล่นตลกกับมนุษย์ คือนอกจากมันจะไม่ยอมสื่อความจริงอย่างเป็นไปตามความต้องการของผู้สื่อ (เท่านั้น) แล้ว ยังย้อนเกล็ดกลับมาเล่นงานผู้ที่ “ใช้” มันอย่างหน้าตาเฉย แสดงให้เห็นว่าในด้านหนึ่งภาษามันมีอำนาจเหนือการควบคุมของผู้ใช้ภาษา อย่างที่ว่ากันว่า “เมื่อเราพูดออกไป คำพูดจะเป็นนายของเรา”

ไม่ทราบว่าใครคือมนุษย์คนแรกที่สร้างคำ เช่น “ผี” ขึ้นมา และไม่ทราบว่าเขาสร้างขึ้นมาเพื่อต้องการสื่อ “fact” หรือ “meaning” อะไร แต่คำ เช่น “ผี” มันมีอำนาจทำให้คนกลัวทั้งๆ ที่ไม่เคยเห็น “fact” ที่ตัวเองกลัว เหมือนคำ เช่น “โคตรโกง” “โกงทั้งโคตร” “ล้มล้างสถาบัน” “ไม่จงรักภักดี” “ขายชาติ” ฯลฯ คนจำนวนมากก็ยังไม่ได้เห็น “fact” ที่คำพวกนี้อ้างถึง แต่ก็ทำให้คนทั้งเกลียดทั้งกลัว “meaning” ของคำต่างๆ เหล่านี้และทั้งเกลียดทั้งกลัวใครบางคนที่ถูกการรวบ“meaning” ของคำต่างๆ เหล่านี้มาปะติดปะต่อให้สังคมเห็นภาพว่าเขาคือ “ปีศาจ”

ไม่มีใครเห็นผี แต่คนต่างกลัวความหมายของผีที่ถูกสร้างขึ้น (โดยเฉพาะที่ถูกสร้างขึ้นโดยคนที่อ้างว่าเห็นผี) เรื่องเล่าเกี่ยวกับผีที่ทำให้คนกลัว มิได้เกิดจากอำนาจของผู้เล่า หากเกิดจากอำนาจของเรื่องเล่านั้นๆ เอง

ลองเทียบเคียง (อาจจะดูผิวเผินมาก) ว่า คนส่วนใหญ่เคยเห็น “ปีศาจทักษิณ” ที่เป็น “fact” อย่างจะจะกระจ่างแจ้งหรือไม่ แต่ทำไมผู้คนจำนวนมากต่างกลัว “meaning” ของ “ปีศาจทักษิณ” ที่ถูกสร้างขึ้นด้วยวาทกรรม เช่น “ไม่จงรักภักดี” “ล้มล้างสถาบัน” “ขายชาติ” ฯลฯ

อำนาจของภาษาจึงไม่ได้อยู่ที่ว่ามันโชว์ “fact” อะไร แต่อยู่ที่มันสามารถแสดง “meaning” อะไร ในการสัประยุทธ์ทางการเมืองระหว่าง “สี” เห็นได้ชัดว่า เป็นสงครามการผลิตสร้าง“meaning” และเป็นสงครามที่ดำเนินไปบนหลักการ (กู) ที่ว่า “fact” จะเป็นอย่างไรไม่สำคัญเท่ากับว่าคนเชื่ออะไร หรือคนคล้อยตาม “meaning” แบบไหน

สิ่งยืนยันข้อสรุปข้างบนนี้ก็คือ จนป่านนี้ “fact” ของ “โคตรโกง” “โกงทั้งโคตร” “ล้มล้างสถาบัน” “ไม่จงรักภักดี” “ขายชาติ” ฯลฯ ยังไม่ถูกโชว์ให้สังคมเห็นจะจะผ่านกระบวนการพิสูจน์ที่เป็นวิทยาศาสตร์ แต่คนที่ถูกทำให้มี “meaning” ของ “ปีศาจ” ก็ไม่มีแผ่นดินอยู่แล้ว (ที่แย่กว่านั้นคือคนในสังคมกลับพูดถึงกันแต่ “meaning” ของ “ปีศาจ” มากกว่าที่จะใส่ใจการสืบค้น “fact” ของ “ปีศาจ”)

อย่างไรก็ตาม ในแง่หนึ่งอำนาจของภาษาอาจดูเหมือนเป็นอิสระจากอำนาจของผู้ใช้ภาษา แต่ในอีกแง่หนึ่งอำนาจของผู้ใช้ภาษาหรืออำนาจที่เป็นฐานผลิตสร้างภาษาก็มีส่วนสำคัญที่ทำให้ภาษามีอำนาจอย่างซับซ้อน และหรือกระทั่งมีอำนาจอย่างที่ใครไม่อาจตั้งคำถามได้ ดังนั้น ภาษาจะมีอำนาจมากหรือน้อยบางทีก็ขึ้นอยู่กับว่ามันเป็น “ภาษาของอำนาจ” ใดด้วย

เมื่อเราดูหนังจีน ได้ยินคำเช่น “ขอจงทรงพระเจริญหมื่นๆ ปี” เราอาจขำๆ กัน แต่สำหรับคนที่อยู่ในประวัติศาสตร์ที่หนังกล่าวถึง หรือคนที่กล่าวคำเช่นนั้นในกาลเทศะทางประวัติศาสตร์เช่นนั้นย่อมจำนนต่อ “ความศักดิ์สิทธิ์” ของภาษาของอำนาจ (ที่ไร้ความหมายในทางข้อเท็จจริงหรือความเป็นไปได้ใดๆ) เช่นนั้น

ดังนั้น ธรรมชาติแห่ง “ภาษาของอำนาจ” มันจึงยิ่งไม่ใส่ใจ “fact” แต่เต็มไปด้วยพลังของ “meaning” ที่ห้ามการคิดต่าง หรือมีลักษณะเผด็จการอย่างเบ็ดเสร็จต่อความเห็นต่าง

คำในเชิง positive เช่น “เราจะสู้เพื่อในหลวง” “ปกป้องชาติ ศาสน์ กษัตริย์” “กู้ชาติ” “ใช้ธรรมนำหน้า” “ตอบแทนบุญคุณแผ่นดิน” ฯลฯ ทั้งผู้สื่อและผู้รับสื่อต่างก็ไม่ชัดเจน (หรือไม่เข้าใจตรงกัน) ว่าคำพวกนี้สื่อถึง “facts” อะไรกันแน่ในบริบทของสังคมประชาธิปไตยสมัยใหม่เช่นทุกวันนี้ แต่ที่แน่ๆ คือคำพวกนี้มันมี “meaning” ที่ศักดิ์สิทธิ์ชนิดที่ว่าทำให้คนคล้อยตามได้ง่ายๆโดยไม่ตั้งคำถามใดๆในบริบทสังคมประชาธิปไตยแบบไทยๆที่วัฒนธรรม “critical thinking” ในเรื่องสิทธิ เสรีภาพ ความเสมอภาค และอื่นๆยังไม่เข้มแข็ง

ทำนองเดียวกัน คำในเชิง negative เช่น “ศัตรูของชาติ” “ขายชาติ” “ล้มล้างสถาบัน” “ฝ่ายอธรรม” “เนรคุณแผ่นดิน” ฯลฯ ก็ไม่ชัดเจนว่าสื่อถึง “facts” อะไรกันแน่ แต่ “meaning” ที่ถูกสร้างขึ้นโดยคำต่างๆเหล่านี้ได้ทำให้เกิดภาพอันน่าเกลียดน่ากลัวของ “ปีศาจ” อย่างสมเจตนาของฝ่ายที่ผลิตสร้างวาทกรรมเหล่านี้

จะเห็นว่า ในสถานการณ์ความขัดแย้งทางการเมืองในบ้านเรา “ภาษาของอำนาจ” ตามตัวอย่างที่ยกมา มันแสดงอำนาจเผด็จการต่อความเห็นต่างอย่างคึกคะนอง ยิ่งมันพยายามแสดงให้เห็นว่ามีความสนิทแนบแน่นกับสถาบันอันเป็นฐานผลิตสร้างตัวมันเอง ยิ่งทำให้มันย่ามใจในการแสดงอำนาจเผด็จการต่อความเห็นต่างอย่างไม่เลือกคนเล็กคนน้อย กรรมกร คนขับแท็กซี่ ไปจนถึงไม่เลือกแม้กระทั่งหน้าอินทร์หน้าพรหม

แต่ก็อย่างที่กล่าวแล้วว่า ในแง่หนึ่งภาษามันมีอำนาจของตัวมันเองที่เป็นอิสระจากอำนาจของผู้ใช้ภาษาหรืออำนาจของสิ่งที่เป็นฐานในการผลิตสร้างภาษา ดังนั้น “meaning” แห่งภาษาของอำนาจจึงไม่ได้เป็นไปตามอำนาจหรือความต้องการของผู้ผลิตสร้างภาษาเสมอไป

ภาษาที่ผู้สร้างต้องการจะให้มันมี “meaning” ในทางเป็นฐานความชอบธรรมแก่ฝ่ายตนและมี “meaning” ในทางทำลายล้างฝ่ายอื่นๆ จึงย้อนกลับมาทำลายเครดิตของฝ่ายตนเสียเอง เป็นอุปสรรคต่อการเดินไปข้างหน้าในทางที่ฝ่ายตนคิดว่าสร้างสรรค์ (เช่น การสร้างการเมืองใหม่) และแม้กระทั่งย้อนกลับไปทำลายเครดิตของสถาบันต่างๆ (เช่น สถาบันสื่อ นักวิชาการ ชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ฯลฯ) ให้ลดหรือหมดความน่าเชื่อถือลงไปอย่างที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน

อำนาจของภาษากำลังแสดงให้เราเห็นอะไร? เราใช้ภาษาหรือภาษาใช้เรา? เป็นเรื่องที่ยากจะชี้ชัดลงไปเฉพาะด้านใดด้านหนึ่งเพียงด้านเดียว แต่ที่พอจะเห็นรางๆ คือ “ภาษาของอำนาจ” (ตามจารีตเดิมๆ) กำลังลดความน่าเกรงขามและไร้พลังลงเรื่อยๆ ขณะที่ “อำนาจของภาษา” (ซึ่งไม่มีตัวตนของเจ้าของอำนาจเช่นนี้) กำลังย้อนเกล็ดภาษาของอำนาจอย่างคึกคัก

โปรดระวังอย่าไปสร้าง “ภาษาของอำนาจสายพันธุ์ใหม่” ด้วยการสร้างบรรทัดฐานใดๆ ที่กีดกันการเสวนาแลกเปลี่ยนอย่างเสรีและเชิงวิพากษ์ด้วยเหตุผล “พื้นที่เสรี” และ “วัฒนธรรมการวิพากษ์ด้วยเหตุผล” ที่เข้มแข็งมากขึ้นเท่านั้นที่ “อำนาจของภาษา” จะสามารถแสดงพลังของมันออกมาในทางส่งเสริมความเท่าเทียมในความเป็นคน

หมายเหตุ: ที่เขียนมานี้ใช้ความเข้าใจของ “ผม” ต่อ “บางทฤษฎี” มาเป็นฐานอธิบาย “บางปรากฏการณ์แห่งสี” แต่ไม่แน่ใจว่า “ผม” จะเข้าใจตรงตาม “fact” หรือ “meaning” ของบางทฤษฎีหรือความคิดของนักทฤษฎีนั้นหรือไม่ หรือเพียงใด จึงไม่ได้กล่าวอ้าง “บางทฤษฎี” นั้น หรือไม่ได้ปฏิบัติตาม “ประเพณีอ้างอิงทางวิชาการ” ถือว่าเป็นความคิดชายขอบๆ ก็แล้วกัน เอวัง...ผู้ (หลงมา) อ่านจะมีอะไรว่าต่อก็เชิญ !